Inne poświęcenia wody
Ryty wschodnie przewidują poświęcenie wody na inne okazje – ryt bizantyjski nazwie to małym poświęceniem wody, u Koptów jest to bardziej złożone. W rycie bizantyjskim małe poświęcenie wody może odbywać się na początku każdego miesiąca (tradycja grecka), w wigilie lub w samym dniu święta patronalnego parafii, w trakcie pielgrzymki przechodzącej przy źródle wody, w święto Procesji Krzyża obchodzonego 1 sierpnia itp. Małe poświęcenie wody faktycznie jest krótsze, i nie zawiera specjalnych modlitw kapłańskich – choć ma inne; dodatkowe wezwania ektenii (litanii) są tożsame z tymi z wielkiego poświęcenia. Małe poświęcenie wody kończy się zanurzaniem krzyża w naczyniu, przy śpiewie troparionu typ krótkiego hymnu) Krzyża: Zbaw Boże, lud Twój i pobłogosław dziedzictwo Twoje, zwycięstwo prawowiernym w przeciwnościach daruj i Twoją krzyżem Twym ochraniaj wspólnotę[1].
Ryt koptyjski przewiduje Laqān – wielkie poświęcenie wody – nie tylko na święta Objawienia Pańskiego oraz Wielkiego Czwartku, ale także na święto apostołów Piotra i Pawła dnia piątego miesiąca abib (około 12 lipca), co wynika właśnie z Wielkiego Czwartku. Dokonywane jest ono przed Boską Liturgią, a na koniec samego obrzędu, w trakcie śpiewu psalmu 150, kapłan umywa nogi mężczyznom, zaś kobiety namaszcza czoła, tak samo, jak w Wielki Czwartek[2]. Koptyjski euchologion (księdza kapłańska na różne potrzeby, obrzędy) zawiera również dwie inne, dużo krótsze formy poświęcenia wody. Pierwsza to poświęcenie owoców, wód rzek i roślin. To krótkie modlitwy kapłana, gdzie wierni odpowiadają Kirie eleison. Mają one uświęcić naturę i zapewnić obfitość plonów[3]. Euchologion koptyjski przewiduje także króciutkie poświęcenie wody, gdzie po prostu kapłan wygłasza tylko te słowa, czyniąc znak krzyża: Władca Pan Jezus Chrystus, Baranek i Słowo Boga Ojca, Który przyszedł nad potoki Jordanu z przymierza Jana Chrzciciela, i pobłogosławił je, i uświęcił je: niech pobłogosławi te wody, niech je uświęci; aby każdy, kto obmywa swe ręce nimi, został oczyszczony przez Pana ze swych grzechów, zapytaniem Chrzciciela Jana, w Imię Ojca, i Syna, i Ducha Świętego[4].
Święcenie wodą i inne praktyki związane z nią
Wody święconej – czy to z wielkiego, czy małego poświęcenia – używa się często w ramach różnych obrzędów poświęcających: mieszkania, świątynie, krzyże, utensylia liturgiczne, środki transportu, żywność (święconkę w Wielką Sobotę lub dzień Paschy, owoce na Przemienienie Pańskie, koliwo – gotowana pszenicę – w I Sobotę Wielkiego Postu, czyli św. Teodora Tyrona), rośliny (palmy w święto Wjazdu Pańskiego do Jerozolimy, róże u Ormian na Przemienienie Pańskie, zioła w rycie bizantyjskim na święto Zaśnięcia Bogurodzicy itd.) i wiele innych rzeczy. Przy czym należy zaznaczyć, że jednak nie wszystkie obrzędy poświęcenia/pobłogosławienia czegoś wymagają wody święconej: wystarczą teksty modlitw, czy wręcz samo omodlenie danej rzeczy bez specjalnych tekstów – ot, po prostu uświęcenie przez całość nabożeństwa. Wodą święconą kropi się także głowy każdego wiernego z osobna, np. na rozpoczęcie pielgrzymki. Należy także zaznaczyć, iż wschodnie świątynie chrześcijańskie nie mają miejsca do zanurzenia ręki w wodzie święconej przy wejściu doń, jak to ma miejsce w kościołach łacińskich.
Do wody święconej nie dodaje się niczego; w niektórych rytach, np. ormiańskim, najwyżej dolewa się święte oleje, w tym miron tj. krzyżmo. Jeśli czy to w cerkwi, czy w domu potrzeba więcej wody święconej, można do niej dolać zwykłej wody (byleby nie była z czymś zmieszana, albo np. gazowana), i w ten sposób zwykła woda uświęci się tą święconą.
Biskupia Boska Liturgia rytu bizantyjskiego przewiduje publiczne umycie rąk przez hierarchę w trakcie Hymnu Cherubinów, przez wielkim wejściem. Subdiakon(k)i przynoszą przed królewską bramą ikonostasu misę z wodą i ręcznik (może być w formie ludowej) – biskup obmywa ręce, mówiąc: Panie Boże nasz, który uświęciłeś strumienie Jordanu Twoim zbawczym objawieniem, sam teraz ześlij łaskę Świętego Twego Ducha i pobłogosław tę wodę ku oczyszczeniu całego ludu Twego, albowiem błogosławiony jesteś na wieki wieków. Amen[5].
Niektóre tradycje rytu bizantyjskiego – np. arabska – przewidują także pokropienie wiernych wodą różaną w trakcie III stacji Pieśni Pochwalnych (Lamentacji – specjalnych, krótkich wierszy ułożonych do każdego z wersetów najdłuższego psalmu, tj. 118) na Jutrzni Wielkiej Soboty; przez wcześniejszą cześć nabożeństwa naczynia z tą wodą stoją na płaszczanicy, tj. płótnie przedstawiającym Chrystusa w grobie – to wschodnia wersja Grobu Pańskiego. Jest to nawiązanie do kobiet niosących wonności na grób Chrystusa (cs. mironosice), których czyn jest kilka razy wymieniany właśnie w ramach III stacji Pieśni Pochwalnych.
W rycie ormiańskim święto Przemienienia Pańskiego (niedziela XIV od Zmartwychwstania Pańskiego) wiąże się z różą oraz wodą, w tym różaną. Tego dnia świątynie przyozdabia się różami, zaś ludzie polewają się wodą – tą może pokropić również duchowny. Zwyczaj ten wprowadził sam św. Grzegorz Oświeciciel, nadając mu chrześcijańskie znaczenie. Mianowicie, róża na początku skrywa swe piękno i istotę – podobnie było z Jezusem Chrystusem aż do momentu Swego Przemienienia na górze, gdzie odkrył apostołom Swoją Boską naturę. Woda z kolei to oczyszczenie – nie można ujrzeć Syna Bożego i Jego tożsamości bez wcześniejszego oczyszczenia z grzechów.
Istnieje pobożny zwyczaj, by w ramach pielgrzymki do Ziemi Świętej zanurzyć się w rzece Jordan, i to w białej szacie. Niektórzy z tych, którzy tego dostąpili, pragną być pochowani właśnie w tej szacie. Także wiele innych miejsc słynie z cudownych źródeł wody, w której wierni zanurzają się lub obmywają się, a także biorą wodę święconą z tych źródeł na błogosławieństwo swoje i bliskich.
Dominika Kovačević
Bibliografia
- Obrzęd małego poświęcenia wody, http://www.liturgia.cerkiew.pl/euch/rok/male_poswiecenie_wody.pdf 1.
- Obrzęd Świętej i Boskiej Liturgii Świętego Ojca Naszego Jana Chryzostoma, odprawianej przez biskupa, http://www.liturgia.cerkiew.pl/pages/File/docs/zynownik-05-chryzostom.pdf 1.
- Prayer for the Fruits, Waters and Plants, http://e.copticbook.net/ebooks/book1.php?f=0118#0118 1.
- Prayer on the Water, http://e.copticbook.net/ebooks/book1.php?f=0808#0808 1.
- The feast of Transfiguration of our Lord Jesus Christ celebrated at the Armenian diocese in Georgia, https://armenianchurch.ge/en/news/the-feast-of-transfiguration-of-our-lord-jesus-christ-celebrated-at-the-armenian-diocese-in-georgia 1.
- The Order of the Laqan (The Blessing of the Water), https://tasbeha.org/hymn_library/view/1141 1.
[1] Obrzęd małego poświęcenia wody, http://www.liturgia.cerkiew.pl/euch/rok/male_poswiecenie_wody.pdf 1.
[2] The Order of the Laqan (The Blessing of the Water), https://tasbeha.org/hymn_library/view/1141 1.
[3] Prayer for the Fruits, Waters and Plants, http://e.copticbook.net/ebooks/book1.php?f=0118#0118 1.
[4] Prayer on the Water, http://e.copticbook.net/ebooks/book1.php?f=0808#0808 1.
[5] Obrzęd Świętej i Boskiej Liturgii Świętego Ojca Naszego Jana Chryzostoma, odprawianej przez biskupa, http://www.liturgia.cerkiew.pl/pages/File/docs/zynownik-05-chryzostom.pdf 1.
toto togel jacktoto toto slot slot resmi toto togel situs toto toto slot toto togel link togel toto slot online situs toto togel slot gacor link slot toto togel jacktoto kawi898 situs slot jacktoto jacktoto link slot jacktoto situs toto togel situs toto link togel toto togel jacktoto situs toto togel situs togel jacktoto link slot slot online toto togel situs slot jacktoto toto togel jacktoto
