Streszczenie raportów kardynalskich z tegorocznego konsystorza nadzwyczajnego

Kardynał Victor Fernandez, prefekt Dykasterii Nauki Wiary, przedstawił parę słów w temacie ewangelizacji, wplatając w to kilka uwag o doktrynie katolickiej jako całości. Jako jedyny z czterech raportów został upubliczniony oficjalnie, na stronie właśnie DNW. Na początku autor wspomniał, że o ile papież Leon wprowadzi i wprowadza pewne zmiany w stosunku do pontyfikatu papieża Franciszka, wyzwania wspomniane przez Evangelii Gaudium nie mogą być pogrzebane. Podkreślił fundamentalne miejsce głoszenia kerygmatu w dziele ewangelizacji, że to jego rdzeń, serce. Wskazał, że doktryna jest ważna, ale nie wszystko w niej ma tę samą wagę, a pewne procedury, normy, praktyki warto zmieniać, by dostosować ewangelizację do różnorodności ludzi poprzez pewną kreatywność, nie zapominając o pięknie, które przyciąga.

Drugim raportem, także wygłoszonym, był dokument autorstwa kardynała Mario Grecha, sekretarza generalnego Synodu Biskupów, o jego oczku w głowie – synodalności. Na początku przypomniał etapy Synodu o synodalności. Następnie podał podstawowe wkłady Synodu do nauczania. Pierwszy to przemyślenie rozumienia prymatu – kardynał Grech przypomniał, że prerogatywą papieża jest przeprowadzić, towarzyszyć, zamknąć, a nawet zawiesić proces synodalny. Synod w żadnym razie nie ogranicza wykonywania prymatu papieskiego, a raczej potwierdza nauczanie o nim. Dynamika Synodu potwierdziła, że biskup Rzymu jest zwornikiem jedności ludu Bożego, Kościołów i biskupów. Kolejny wkład to rozwinięcie procesu synodalnego przez wspólne wyćwiczenie proroczej funkcji ludu Bożego i przez roztropność duszpasterzy, odnalezionych odpowiednio w kapłaństwie powszechnym i kapłaństwie sakramentalnym jako własnych drogach udziału w jednym kapłaństwie Chrystusowym (za Lumen Gentium). Stąd proces synodalny może pokazać biskupowi Rzymu konsensus, będący rozeznaniem, co Duch Święty mówi do Kościoła. Trzeci wkład synodu to różne zalety konsultacji na różnych poziomach – np. te na poziomie konferencji episkopatów to emanacja kolegialności, a te w Kolegium Kardynalskim – zwoływania organizmów Kościoła powszechnego do zajęcia się szczególnie ważnym pytaniami. Poza tym sekretarz generalny Synodu Biskupów zauważa, że synodalność może realizować się także nieformalnie – np. przez konsultacje wewnątrz dykasterii.

Były też raporty, które rozdano w formie pisemnej. Kardynał Fabio Baggio CS, podsekretarz Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka, przedstawił taki dokument na temat Praedicate Evangelium i tego, jak ukształtował on relację między Kurią Rzymską a diecezjami. Część komentatorów uważa, że wybór akurat tego kardynała do tego tematu może być zapowiedzią innej kariery niż ta, o której wcześniej myślano – tj. inna niż zastąpienie kardynała Michaela Czernego SJ na stanowisku prefekta DIRCZ. Swój dokument rozpoczął od oczywistego stwierdzenia o podstawowym zadaniu Kościoła zarówno powszechnego, jak i lokalnego – głoszeniu Ewangelii, i wskazał, że to było podstawowym celem reformy Kurii Rzymskiej w wykonaniu papieża Franciszka, aby wykonywać to efektywniej. Przytoczył trzy filary, główne założenia reformy Kurii:

1. Podwójna służba – wobec papieża, ale i wobec biskupów lokalnych, tak indywidualnie, jak i wobec konferencji biskupów czy wschodnich Synodów Biskupów danego Kościoła sui iuris.

2. Proces decentralizacji – kardynał przytacza cytat z Evangelii Gaudium o tym, że niedobrze, aby papież zajmował miejsce biskupa lokalnego w rozwiązywaniu każdej sprawy, która ma miejsce na terytorium danej diecezji. Kuria Rzymska zaś powinna zostawiać lokalnym biskupom te sprawy, które nie naruszają doktryny, dyscypliny i komunii, a z którymi są zaznajomieni i należą do zadań własnych biskupa lokalnego, a to wszystko w imię wspólnej odpowiedzialności za Kościół. Od siebie kardynał podsekretarz dodał, że ten proces mógłby iść dalej w lokalnych tematach prawnych, aby uniknąć nadmiaru biurokracji i zbędnych kosztów.

3. Synodalność – papież Franciszek pragnął, by Kuria Rzymska była centrum słuchania i towarzyszenia Kościołom lokalnym.

Ostatnim raportem, mimo że niewygłoszonym, to wzbudzającym najwięcej kontrowersji w mediach, był tekst kardynała Arthura Roche’a, prefekta Dykasterii Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów na temat liturgii, szczególnie tej trydenckiej. Prefekt przypomina, że liturgia Kościoła od zawsze przechodziła reformy, wyliczając przykłady cząstkowych zmian na przestrzeni lat. Następnie cytuje św. Piusa V, wspominając, że chciał zachować jedność Kościoła, że jego wolą było „aby w Kościele był jeden tylko odpowiedni rodzaj psalmodii i jeden jedyny ryt odprawiania Mszy św” (cytat z bulli Quo primum tempore, wprowadzającej mszał potrydencki). Zauważa, że reforma liturgii jest ściśle powiązana z reformą obrzędów, poprzez które uczestniczymy w misterium paschalnym. Przypomina słowa Benedykta XVI o tym, że Tradycja nie jest zbiorem martwych przedmiotów, ale żywą rzeką prowadzącą do korzeni, zaś reforma liturgiczna Soboru Watykańskiego II jest w pełnej harmonii z Tradycją, w służbie Tradycji. W tej wizji zachowanie zdrowej Tradycji, a jednocześnie otworzenie drogi do uprawnionego postępu, jak wspomina konstytucja soborowa o Liturgii Świętej, nie są sprzeczne. Kard. Roche stwierdza też jednak, że wdrażanie reformy napotyka na trudności z powodu braku formacji, począwszy od seminariów. Takiej formacji, która i u wiernych, i duchowieństwa ma swoje źródło i szczyt w liturgii. Twierdzi, że pierwotnego dobra Kościoła nie osiąga się poprzez zamrożenie podziałów, cytując przy okazji fragment dokumentu papieża Franciszka Desiderio desideravi o promulgacji odnowionych ksiąg liturgicznych rytu rzymskiego. Wspomina intencję samego Franciszka, by poprzez Traditionis Custodes przywrócić jedność Kościoła rytu rzymskiego w jednej modlitwie w różnorodności języków. Zwraca uwagę, że papieże od JP2 do Franciszka nie mieli na celu promocji starych obrzędów, wydając poszczególne pozwolenia na użycie przedsoborowych ksiąg.

Wcześniej zapowiadano, że konsystorz nie zostanie zwieńczony oficjalnym dokumentem końcowym. Można przypuszczać, że papież Leon raczej chciał wysłuchać i przemyśleć różne opinie kardynałów, ze szczególnym naciskiem na tych, którzy nie rezydują w Rzymie. Udowodnił już, że nie podejmuje decyzji szybko, za to są bardzo rozważne.

Raporty o ewangelizacji, Praedicate Evangelium i liturgii
Raport o synodalności