Historia liturgii zna wielu świętych, którzy nie są ujęci w kalendarzu powszechnym, ale czci się ich w kalendarzach własnych poszczególnych Kościołów. W kalendarzu Bazyliki św. Piotra na Watykanie można znaleźć szczególny, choć może trochę enigmatyczny obchód ku czci św. Abundiusza. W Proprium Missarum ad usum Sacrosanctae Patriarchalis Basilicae Vaticanae pod datą 15 kwietnia widnieje tytuł: „S. Abundii. Memoria”[1].
Abundiusz, człowiek żyjący w VI w., jest dzisiaj świętym za swoje zasługi. Można się o nich trochę dowiedzieć z Dialogów papieża Grzegorza Wielkiego (zm. 604). Opisuje on, że Abundiusz zasłynął z tego, iż uzdrowił kobietę, która cierpiała na paraliż i wlokąc się po ziemi, pełzała na rękach do Abundiusza[2]. Zgodnie z tą historią sam św. Piotr miał ukazać się jej we śnie i nakazać udanie się do Abudniusza, który był przez Boga i Apostoła szczególnie umiłowany za swoją pokorę oraz powagę w służbie Bożej[3].
Postać tego świętego męża jest ważna dla liturgii Kościoła, a szczególnie dla historyków liturgii, ponieważ dzisiaj nazwalibyśmy go świętym zakrystianem. Ówcześni zaś mówili o nim jako o zarządcy, używając sformułowania „mansionarius”[4]. W Rzymie spotyka się ich od IV w. jako tych, którzy choć nie stanowili hierarchii święceń, pełnili dawne funkcje ostiariusza[5]. Do ich zadań należała troska o skarbiec kościelny oraz dobra kościelne[6]. Mogli oni pełnić swoje funkcje dzięki temu, że najczęściej mieszkali blisko kościoła, przez co byli dyspozycyjni oraz zdolni pełnić zadania, które dzisiaj wchodzą w skład czynności zakrystianów: troska o kościół, zakrystię oraz sprzęt kościelny[7].
Celebrując Mszę św. 15 kwietnia w Bazylice na Watykanie, sprawuję się więc Mszę św., ku czci świętego zakrystiana, która choć w większości jest sprawowana z piątej Mszy wspólnej o świętych „Iustus ut palma”, to jednak zawiera własną kolektę[8]. W niej podkreśla się pokorę Abundiusza, jego służbę przy grobie św. Piotra i prosi Boga, aby jego wstawiennictwo sprawiło, że wierni będą służyli Panu w pokorze i osiągnęli wieczne zbawienie[9].
Święty Abundiuszu, zakrystianie św. Piotra, módl się za nami!
Dawid Makowski
[1] Proprium Missarum ad usum Sacrosanctae Patriarchalis Basilicae Vaticanae, Typis Polyglottis Vaticanis, Città del Vaticano 1981, s. 18.
[2] Zob. Gregorius I, «Dialogæ», w Patrologia Latina, t. 77, red. J.-P. Migne. Paris: Excudebat Migne 1849, 280A-280C.
[3] Zob. Tamże.
[4] Zob. Tamże.
[5] Zob. P. Oppenheim, «De antiquissima quoad Ostiarios documentatione», Ephemerides Liturgicae 52 (1938) 181.
[6] Zob. W. Croce, «Die niederen Weihen und Ihre hierarchische Wertung: Eine geschichtliche Studie», Zeitschrift für katholische Theologie 70/3 (1948) 284.
[7] Zob. J. Tixeront, Holy Orders and Ordination. A study in the History of Dogma, trans. S. A. Raemers, Herder Book CO. And Queen Square, London 1982, 132.
[8] Zob. Proprium Missarum ad usum Sacrosanctae Patriarchalis Basilicae Vaticanae, 18.
[9] Zob. Tamże.