Wydaje się, że jednym z najbardziej znanych i utożsamianych z Okresem Adwentu pieśni liturgicznych jest utwór „Archanioł Boży Gabryjel”. W nim zawarta jest tajemnica Zwiastowania Pańskiego. Było to wydarzenie o tyle istotne, o ile w nim Boża obietnica posłania na świat Zbawiciela świata się urzeczywistniła. Pieśń koncentruje się więc na posłannictwie anioła, pokorze Maryi, tajemnicy Wicielenia oraz odpowiedzi człowieka na Boże wezwanie.
Najpierw się śpiewa:
Archanioł Boży Gabryjel, posłan do Panny Maryi, z majestatu Trójcy Świętej, tak sprawował poselstwo k’Niej: „Zdrowaś Panno, łaski pełna, Pan jest z Tobą, to rzecz pewna”.
Archanioł Gabryiel jest tu przedstawiony jako posłaniec Boga, który obwieszcza Matce Bożej wiadomość o realizacji Bożego planu zbawienia. Jego posłannictwo pochodzi z majestatu Trojcy Świętej, co podkreśla ten jakże istotny fakt, że tajemnica Zwiastowania Pańskiego nie jest wydarzeniem jedynie ludzkim, ale jest inicjatywą samego Boga. Pozdrowienie anielskie, które wygłasza Archanioł, wskazuje na wyjątkowe odbarowanie łaską Bożą Maryi. Ona to zostaje tu przygotowywana przez Gabryjela do przyjęcia tajemnicy Wcielenia. Słowa „Pan jest z Tobą” wskazują natomiast na Bożą obecność, która towarzyszy Maryi w realizacji powierzonego Jej zadania.
Następnie:
Panna się wielce zdumiała z poselstwa, które słyszała. Pokornie się skłoniła, jako Panna świątobliwa; zasmuciła się z tej mowy, nic nie rzekła aniołowi.
Druga zwrotka przedstawia reakcję Maryi na niezwykłe pozdrowienie. Jej zdumienie wskazuje na świadomość tajemnicy, wobec której staje. Maryja nie odpowiada pychą ani samozadowoleniem, lecz pokorą i skupieniem. Pokora Maryi nie oznacza jednak biernego podporządkowania. Jest postawą głębokiego otwarcia na Boże działanie oraz gotowości do rozeznania Jego woli. Jej milczenie może być rozumiane jako wyraz kontemplacji i wewnętrznego przygotowania do przyjęcia słowa Bożego.
Potem:
Ale poseł z wysokości, napełnion Boskiej mądrości, rzekł Jej: „Nie bój się Maryjo, najszczęśliwszaś, Panno miła; znalazłaś łaskę u Pana, oto poczniesz Jego Syna”.
Trzecia zwrotka przedstawia centralną prawdę Zwiastowania: Maryja zostaje wybrana do udziału w tajemnicy Wcielenia. Słowa „nie bój się” wskazują, że Boże wezwanie ma prowadzić do zaufania. Maryja znajduje łaskę u Boga, a Jej macierzyństwo staje się wyjątkowym miejscem realizacji zbawczego planu. Wcielenie Syna Bożego jest wydarzeniem, w którym Bóg przyjmuje ludzką naturę, aby dokonać odkupienia człowieka.
Kolejnym fragmentem są słowa:
Jezus nazwiesz imię Jego, będzie Synem Najwyższego; wielki z strony człowieczeństwa, a niezmierny z strony Bóstwa, wieczny Syn Ojca wiecznego, Zbawiciel świata całego.
Czwarta zwrotka zawiera niezwykle istotne wyznanie chrystologiczne. Ukazuje Jezusa jako prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka. Określenie „wielki z strony człowieczeństwa” wskazuje na rzeczywistość Jego ludzkiej natury, natomiast „niezmierny z strony Bóstwa” podkreśla nieskończoność Jego Boskiej natury. Jezus nie jest jedynie człowiekiem szczególnie obdarzonym przez Boga, ale odwiecznym Synem Ojca, który przyjmuje ludzkie ciało. W ten sposób pieśń wyraża tajemnicę unii hipostatycznej: w jednej osobie Jezusa Chrystusa istnieją dwie natury – Boska i ludzka. Jego narodzenie z Maryi jest początkiem widzialnego objawienia Bożej miłości oraz realizacją zbawienia całego świata.
Następnie:
Temuż Panna uwierzyła, przyzwalając tak mówiła: „O, pośle Boga wiecznego, gdy to wola Pana mego, toć ja służebnica Jego, stań się według słowa twego”.
Piąta zwrotka przedstawia odpowiedź Maryi na Boże wezwanie. Jej fiat jest aktem wiary, posłuszeństwa i całkowitego zawierzenia Bogu. Maryja nie tylko przyjmuje przekazaną Jej wiadomość, ale świadomie zgadza się na realizację Bożego planu w swoim życiu. Tytuł „służebnica Pańska” wyraża Jej pokorę oraz gotowość do pełnienia woli Boga. Maryja staje się wzorem Kościoła, który powinien przyjmować Słowo Boże z wiarą i pozwalać, aby ono kształtowało jego życie. Jej zgoda ma również znaczenie dla całej historii zbawienia: przez Maryję Syn Boży przyjmuje ludzką naturę, a Boża obietnica zbawienia wchodzi w historię człowieka.
Na końcu:
Bogu Ojcu Wszechmocnemu, Synowi Jego miłemu i Duchowi Najświętszemu, Bogu w Trójcy jednemu, dziękujmy w uniżoności za ten cud Jego miłości.
Ostatnia zwrotka przekształca opowiadanie o Zwiastowaniu w modlitwę uwielbienia. Tajemnica Wcielenia zostaje ukazana jako dzieło miłości Boga w Trójcy Świętej. Ojciec posyła Syna, Syn przyjmuje ludzką naturę, a Duch Święty działa w tajemnicy poczęcia Chrystusa. Wydarzenie Zwiastowania odsłania zatem trynitarny wymiar zbawienia. Dziękczynienie za „cud Jego miłości” wskazuje, że Wcielenie jest bezinteresownym darem Boga dla człowieka. Odpowiedzią na ten dar powinno być uwielbienie, pokora i wdzięczność.
Dawid Makowski
