Matteo Angelo Filipello (1859-1939) był włoskim duchownym katolickim, który odegrał ważną rolę w początkowej fazie włoskiego ruchu liturgicznego. Urodził się 12 kwietnia 1859 roku w Castelnuovo d’Asti w Piemoncie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1881 roku, a w siedemnaście lat później został mianowany biskupem Ivrei przez papieża Leona XIII. Diecezją kierował przez ponad czterdzieści lat, aż do swojej śmierci, która miała miejsce 17 stycznia 1939 roku. Był pasterzem głęboko zaangażowanym w odnowę życia religijnego, formację duchowieństwa i pogłębianie uczestnictwa wiernych w liturgii Kościoła.
Znaczenie Filipella dla ruchu liturgicznego wiąże się przede wszystkim z jego przekonaniem, że liturgia nie jest jedynie czynnością wykonywaną przez kapłana, lecz wspólnym działaniem całego Kościoła. W 1914 roku opublikował list pasterski „La liturgia parrocchiale” (Liturgia parafialna), który należy do najważniejszych dokumentów wczesnego włoskiego ruchu liturgicznego. W dokumencie tym podkreślał, że wierni powinni uczestniczyć w celebracjach nie biernie, lecz świadomie i czynnie, angażując umysł, serce, wolę i głos. Uważał, że liturgia ma być źródłem życia chrześcijańskiego i że parafia powinna wychowywać wiernych do głębszego rozumienia obrzędów oraz modlitwy Kościoła.
Jego myśl wyprzedzała wiele idei, które kilkadziesiąt lat później zostały rozwinięte przez Sobór Watykański II, zwłaszcza w Konstytucji o Liturgii Świętej ,,Sacrosanctum Concilium”, gdzie podkreślono potrzebę pełnego, świadomego i czynnego uczestnictwa wiernych w liturgii. Filipello nie był wybitnym teoretykiem liturgii ani twórcą rozbudowanego systemu teologicznego, lecz biskupem i duszpasterzem, który starał się przełożyć idee odnowy liturgicznej na konkretne życie parafialne. Dzięki temu zalicza się go do pionierów włoskiego ruchu liturgicznego i jednego z tych pasterzy, którzy przygotowali grunt pod późniejsze reformy liturgiczne XX wieku.
Opr. Dawid Makowski
