Artykuł D. Rombauta Van Dorena pt. „Les paroles de la consécration à haute voix?” (Czy słowa konsekracji należy wypowiadać na głos?) ukazał się w 1963 roku w czasopiśmie Les Questions Liturgiques et Paroissiales (44, s. 61-62). Autor podejmuje w nim zagadnienie sposobu wypowiadania słów konsekracji podczas Mszy świętej w świetle rubryk Mszału Rzymskiego, zwłaszcza jego wydania z 1962 roku. Głównym problemem jest ustalenie, czy brak wyraźnego określenia secreto („po cichu”) bezpośrednio przy słowach konsekracji oznacza, że należy je wypowiadać na głos, czy też pozostają one objęte ogólną zasadą cichego odmawiania Kanonu Rzymskiego.
Van Doren rozpoczyna swoje rozważania od przywołania stanowiska N. Vilaina, który analizował rubryki nowego wydania Mszału Rzymskiego. Zwraca uwagę na trudność interpretacyjną wynikającą z tego, że w niektórych wcześniejszych przepisach sposób wypowiadania słów konsekracji określano wprost jako cichy, podczas gdy w wydaniu z 1962 roku nie powtórzono tego określenia w tym samym miejscu. Autor sprzeciwia się jednak wyciąganiu wniosku, że samo pominięcie słowa secreto oznacza zmianę obowiązującej praktyki liturgicznej. Jego zdaniem poszczególne przepisy należy interpretować w kontekście całego Kanonu Rzymskiego, a nie wyłącznie na podstawie pojedynczego sformułowania.
W dalszej części artykułu autor analizuje rubryki dotyczące Mszy czytanej. Wskazuje, że niektóre części Kanonu, takie jak prefacja, Sanctus wraz z Benedictus, a także Nobis quoque peccatoribus, są wypowiadane głosem słyszalnym, podczas gdy pozostałe modlitwy Kanonu odmawia się po cichu. Na tej podstawie Van Doren uznaje, że słowa konsekracji również należy rozpatrywać w ramach ogólnej zasady cichego odmawiania Kanonu. Nie ma zatem wystarczających podstaw, aby traktować je jako wyjątek tylko dlatego, że w określonym miejscu rubryk nie powtórzono słowa secreto.
Istotnym elementem argumentacji jest również odwołanie do wcześniejszych przepisów liturgicznych, w których sposób wypowiadania słów konsekracji został opisany za pomocą kilku określeń: secrete, distincte i attente. Pierwsze oznacza ciche wypowiadanie słów, drugie wskazuje na ich wyraźną artykulację, a trzecie podkreśla uważność. W odniesieniu do konsekracji wina pojawia się ponadto wskazanie, że słowa powinny być wypowiadane w sposób ciągły i wyraźny (continuate et distincte). Autor podkreśla w ten sposób, że cicha recytacja nie oznacza niedbałego czy niewyraźnego wypowiadania formuły konsekracyjnej. Sposób słyszalności oraz sposób artykulacji stanowią dwa odrębne zagadnienia.
Van Doren zwraca również uwagę na znaczenie określenia secreto umieszczonego na początku Kanonu Rzymskiego, przy modlitwie Te igitur. Według jego interpretacji określenie to odnosi się do całej dalszej części Kanonu, dlatego nie ma konieczności powtarzania go przed każdą kolejną modlitwą. Brak osobnego wskazania, że słowa konsekracji należy wypowiadać po cichu, nie oznacza więc, że zmienił się sposób ich recytacji. Autor argumentuje w ten sposób na rzecz ciągłości wcześniejszej praktyki liturgicznej i podkreśla konieczność całościowego odczytywania rubryk. W zakończeniu artykułu Van Doren nie wyklucza jednak możliwości wypowiadania Kanonu Rzymskiego głosem słyszalnym w określonych okolicznościach. Wspomina zwłaszcza o celebracjach transmitowanych przez radio lub telewizję, podczas których słyszalność modlitw może mieć znaczenie praktyczne i duszpasterskie. Nie przedstawia tego jednak jako ogólnej zmiany przepisów liturgicznych, lecz jako możliwość uzasadnioną szczególnymi okolicznościami.
Podsumowując, Van Doren broni interpretacji, zgodnie z którą słowa konsekracji pozostają objęte zasadą cichego odmawiania Kanonu Rzymskiego, mimo że w niektórych rubrykach nie powtórzono bezpośrednio przy nich określenia secreto. Jednocześnie dopuszcza możliwość głośnego wypowiadania Kanonu w szczególnych okolicznościach, zwłaszcza podczas transmisji radiowych i telewizyjnych. Zasadniczym tematem artykułu jest zatem nie tylko kwestia słyszalności słów konsekracji, lecz przede wszystkim sposób interpretowania rubryk liturgicznych w okresie przemian liturgii rzymskiej.
Opr. Dawid Makowski