Agostino Gemelli (1878–1959) był włoskim franciszkaninem, lekarzem, psychologiem, filozofem i jednym z najbardziej wpływowych intelektualistów katolickich XX wieku. Początkowo związany był ze środowiskami pozytywistycznymi i socjalistycznymi, studiował medycynę i prowadził badania naukowe. Po nawróceniu wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych, przyjmując imię Agostino, a następnie poświęcił się pracy naukowej, duszpasterskiej i organizacyjnej. Najbardziej znany jest jako założyciel i wieloletni rektor Università Cattolica del Sacro Cuore, otwartego w 1921 roku.
Choć Gemelli nie był liturgistą, odegrał istotną rolę w rozwoju włoskiego ruchu liturgicznego poprzez wspieranie odnowy życia religijnego i tworzenie środowiska intelektualnego sprzyjającego pogłębieniu liturgii. Był przekonany, że liturgia stanowi centralny element formacji chrześcijańskiej i że odnowa Kościoła musi opierać się na głębszym uczestnictwie wiernych w życiu sakramentalnym i modlitwie wspólnotowej. Szczególne znaczenie miało jego zaangażowanie w działalność stowarzyszenia Akcji Katolickiej oraz rozwój nowoczesnego apostolatu świeckich. W licznych publikacjach i wystąpieniach podkreślał potrzebę wychowania wiernych do świadomego przeżywania roku liturgicznego, Eucharystii i modlitwy Kościoła. Popierał inicjatywy ruchu liturgicznego, które miały uczynić liturgię bardziej zrozumiałą i owocną duchowo dla wiernych.
Jako uczony i organizator życia katolickiego stworzył również przestrzeń dla rozwoju badań teologicznych i liturgicznych we Włoszech. W środowisku Uniwersytetu Katolickiego oraz związanych z nim czasopism i instytutów rozwijały się idee, które później wpłynęły na włoską recepcję reform liturgicznych XX wieku. Jego działalność przyczyniła się do budowania pomostu między światem nauki, duszpasterstwem i liturgią. W historii ruchu liturgicznego Gemelli jest więc pamiętany nie tyle jako autor przełomowych dzieł liturgicznych, ile jako wybitny promotor odnowy katolickiej, który wspierał rozwój kultury religijnej i formacji wiernych, przygotowując grunt pod idee rozwinięte później przez Sobór Watykański II. Jego wkład miał przede wszystkim charakter intelektualny, organizacyjny i formacyjny, a wpływ na życie Kościoła we Włoszech wykraczał daleko poza sam ruch liturgiczny.
Opr. Dawid Makowski
